امروز : 97/09/19
ساعت : 06:57

سایه روشن تبریز 2018 در مکاتب هنر آذربایجان

سایه روشن تبریز 2018 در مکاتب هنر آذربایجان

به گزارش خبرگزاری فارس از تبریز، سرزمین آذربایجان و در بین شهرهای این خطه شهر تبریـز از گذشته‌های دور به عنوان مهد تولید علم، ادب، فرهنگ و هنر مطرح بوده است و براساس آخریـن یافته‌هـای باستان‌شناسـی در شهر تبریـز، قدمـت زندگـی در ایـن شـهر را حـدود2000 تا 2500 سـال قبـل از میـلاد مسـیح تخمیـن زده‌اند کـه وجود سـایت مـوزه عصـر آهـن در مرکـز شـهر و در کنـار مسـجد کبـود مؤیـد ایـن موضـوع تاریخـی اسـت.

ایـن شـهر از 962– 663 هجـری قمـری پایتخـت و اقامتـگاه خانـدان حکومتـی ایـران بـوده و همیـن عامـل نیز تأثیـر مثبتـی بـر شکل‌گیری و اوج توسعه انواع مکاتب و هنرهای اسلامی در این خطه از سرزمین ایران شده است.

از سویی، ناگفته نماند رونـق و رشـد روزافـزون خطه آذربایجان و در رأس آنها شهر تبریز را باید از زمـان بـه قـدرت رسـیدن ایلخانـان کـه این شهر را به عنـوان پایتخـت خـود اعـلام کرده، جستجو کرد که در آن زمان باعث تغییرات و تحولات بنیادی زیادی در حوزه‌های معماری دوران اسلامی، تزئینات، گچ‌کاری، آجرکاری، کاشی‌کاری، شکل‌‌گیری سایر هنرهای اسلامی و حتی در حوزه فرهنگ، اجتماعی و اقتصادی در ایران شد.

سایه روشن تبریز 2018 در مکاتب هنر آذربایجان
واقعیت این است که اوج شکوفایی این هنر را می‌توان در عظمت بناهای ایجاد شده در تبریز و سلطانیه مشاهده کرد همچنین اجـرای طـرح اصلاحـات اقتصـادی در دوره غــازان خــان جــزو مــواردی اســت کــه بــه گســترش و رونــق اقتصــادی آن کمــک فــراوان کرده اســت امــا بیشــترین آثــار آن مربــوط بــه دوره قاجــار اســت کــه در تحـولات تاریـخ معاصـر ایـران نیـز بسـیار با اهمیـت اسـت.

از معروف‌تریـن آنهـا ارگ علیشـاه تبریـز است که هرچنـد بنـای آن در دوره ایلخانـی بـوده ولـی در ایـن دوره بـه دلیـل قـرار گرفتـن به عنـوان دژ دفاعـی به عنـوان ارگ لقـب یافـت. خانه‌هـای متعـدد تاریخـی ایـن شـهر نیـز کـه دارای ویژگی‌هـای زیبـای معمـاری ایرانی و معـرف فرهنگ زیبـای آن بـوده و جـزو جاذبه‌هـای گردشـگری معـروف تبریـز هسـتند که می‌تـوان بـه خانـه مشـروطه (حـاج مهـدی کـوزه‌کنانـی)، خانـه امیرنظـام گروسـی (مـوزه قاجـار)، خانـه سلماسـی (مـوزه سـنجش)، خانـه حیـدرزاده (مرکـز اطلاع‌رسـانی گردشـگری)، خانـه علـی مسـیو و خانـه بهنـام، گنجـه‌ای و قدکی (دانشـکده معمـاری) خانـه نیکدل و... اشــاره کــرد کــه وقتــی موزه‌هــای متعــدد را مثــل مــوزه آذربایجــان کــه دومیــن مــوزه بــزرگ تاریــخ از نظــر غنــا در ســطح کشــور است را در کنــار بــازار بــزرگ تاریخـی آن کـه در فهرسـت آثـار ثبـت جهانـی یونسـکو ثبـت شده اسـت، قـرار دهیم، ویژگـی بی‌بدیلـی بـرای آن بـه دسـت می‌دهـد کـه جـز زیباتریـن و با فرهنگ‌تریـن نقـاط ایـران بـه شـمار می‌آیـد.

تبریز در تب و تاب احیای هنرهای فراموش شده آذربایجان
با این اوصاف نباید فراموش کرد، با توجه به غنای میراث فرهنگی و معنوی شهر تبریز و نقش بارزی که این شهر در گذشته در شکل‌گیری و توسعه انواع هنرهای اسلامی و صنایع‌دستی از جمله خوشنویسی، قالیبافی و منسوجات، سفالگری و کاشی‌کاری، معماری، نقاشی، تزئینات بناها، صنایع مستظرفه، شعر اسلامی و هنرهای نمایشی داشته که با انتخاب تبریز به عنوان شهر نمونه گردشگری کشورهای اسلامی در سال 2018 می‌توان به هویت از دست رفته شهر تبریز کمک فراوانی کرد.

افزون بر این مسائل، بسیاری از کارشناسان و ناظران بر این باورند انتخاب تبریز به عنوان شهر نمونه گردشگری کشورهای اسلامی در سال 2018، در واقع به نوعی یادآوری پیشگامی این شهر در عرصه‌های مختلف را نشان می‌دهد، بدون شک با جدی گرفتن تبریز 2018 می‌توان گام‌های موثری را در مسیر احیای هویت‌ تاریخی و متمدن شهر تبریز برداشت چرا که از میان شهرهای کشورمان کمتر شهری را می‌توان یافت که همانند تبریز تبریز چند بار پایتختی دوران سلطنت شاهان مختلف را تجربه کرده و در این راستا نیز در رشد و توسعه شهری و هنرهای اسلامی و به ویژه شکل‌یابی سبک‌های بی‌بدیل معماری و شهرسازی و نیز 2 مکتب مشهور نگارگری نقش‌آفرین باشند.

پرسه در کوچه‌باغ‌های تاریخ مکاتــب هنــر ایرانــی- اســلامی
نکته قابل تأمل دیگر اینکه خطه آذربایجان و در رأس آنها شهر تبریــز یکــی از مهمتریــن کانون‌هــای صنایــع‌دســتی ایــران بوده و هست، به طوریکه در گذشته و این روزها تبریــز به عنــوان یکــی از ارکان و مکاتــب هنــر ایرانــی- اســلامی، در ایــران و حتــی در دنیــا مطـرح هسـت.

هنرمنـدان صنایـع‌دسـتی در ایـن شـهر در بیـش از 60رشـته هنرهای ســنتی بــه فعالیــت مشــغول هستند. فــرش، ورنــی‌بافــی، گلیم‌بافــی، سفالگری، نقــره‌ســازی، مرصــع‌کاری، حکاکــی روی نقــره، معــرق‌کاری و... از جملــه رشــته‌های صنایـع‌دسـتی و هنرهـای سـنتی اسلامی تبریـز هسـتند کـه هنرمنـدان بسـیاری بـه خلـق اثــر در ایــن رشــته‌ها اشــتغال داشــته و از ایــن طریــق بــا دمیــدن روح هنرمنــدی خـود در هـر یـک از ایـن آثـار، آذربایجـان و تبریـز را به عنـوان مهـد هنـر و صنعـت معرفی می‌کنند.

امروز دیگر بر همگان روشن شده است که از نظـر شـعر، ادب، هنـر، خطاطـی، تاریـخ، سیاسـت، فقـه، تفسـیر و فلسـفه مشــاهیر زیــادی از تبریــز، شهر اولین‌ها برخاســته و مکتب‌هــای نگارگــری ایــران بــه نــام «مکتــب تبریـز» نیـز در ایـن شهر شـکل گرفتـه اسـت.

سـلطان محمـد تبریزی صاحـب مکتب نگارگـری تبریـز، میرعلـی تبریـزی واضـع خـط نسـتعلیق و صدهـا هنـرور خـردورزی کــه سلســله‌جنبــان هنــر،هنرمنــدی و الهام‌بخــش مکاتــب و ســبک‌های خلاقانــه هنـری در این خطه هسـتند.

از « هنر تبریز دیروز» بیاموزیم
نباید فراموش کرد، تبریز یکی از قدیمی‌ترین شهرهای ایران از دیرباز برای اهل سیاحت و تجارت در اقصی نقاط جهان نام آشنای است و به بیان دیگر این شهر در گذشته و این روزها در بسیاری از عرصه‌ها جزو شهر اولین‌های ایران بوده، رنگین‌کمانی از این اولین‌ها را می‌توان به راه‌اندازی اولین چاپخانه، اولین خیابانی که در ایران دارای برق شد، اولین تئاتر، اولین نشریه، اولین بلدیه، اولین پستخانه، اولین خط انتقال پست، کتابخانه عمومی، ایستگاه آتش‌نشانی، انجمن شهر، مرکز پلیس، حمل‌ونقل ریلی عمومی (با اسب) و... اشاره کرد، بنابراین سؤالی که در این میان مطرح می‌شود، اینکه در حال حاضر متولیان امر، مدیران، مسؤولان و دستگاه‌های ذی‌ربط در برنامه‌ریزی، تدوین و اجرای فعالیت‌های خویش، چقدر و چگونه برای توسعه و رشد متوازن این خطه به تاریخ و فرهنگ گذشته شهر تبریز توجه می‌کنند.

تبریز 2018؛ فرصت خوبی برای احیای هنرهای فراموش شده آذربایجان
نکته مهمتر دیگر در این راستا اینکه از دید برخی ناظران و کارشناسان حوزه مسائل مختلف شهری، فرهنگی، هنری، اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و حتی از نظر مدیران، مسؤولان و شهروندان این شهر، جایگاهی تاریخی که شهر تبریز در گذشته در عرصه‌های مختلف در دوره‌های گوناگون تاریخ کشورمان داشته، به نظر می‌آید به نوعی کمرنگ شده است.

حال برای رسیدن به این واقعیت که در حال حاضر جایگاه تاریخی شهر تبریز در چه مرحله‌ای است، فقط کافی است که نیم نگاهی گذرا به افتخارات و دستاوردهای دیروز و امروز این شهر داشته باشیم.

فرجام سخن این که مسؤولان، متولیان امر و دستگاه‌های ذی‌ربط در جریان باشند، انتخاب تبریز به عنوان شهر نمونه گردشگری جهان اسلام در سال 2018 یک شانس و فرصت استثنایی برای معرفی و احیای دوباره هنرهای اسلامی و مکاتب تبریز بوده و باید از این فرصت به دست آمده به بهترین شکل ممکن استفاده کرد.

 نگارنده: موسی کاظم‌زاده
انتهای پیام/ 60023 /40 /س
 

منبع :برای رفتن به صفجه اصلی مطلب کلیک کنید فارس

نام :

ایمیل :

*نظر شما :

*کد امنیتی :

اگر ناخوانا است کلیک کنید ارسال